Tłumacznie pochodzi z translate.google.com.
Oficjalna wersja angielska portalu w przygotowaniu.

GTranslate

English French German Italian Portuguese Russian Spanish

Zmiana rozmiaru tekstu

-A A +A
ACCESS UPJP2

 
STRONA ARCHIWALNA - DO GRUDNIA 2020 ROKU
AKTUALNA STRONA UNIWERSYTETU PAPIESKIEGO TUTAJ
 

Aktualności UPJPII

Ks. prof. Józef Tischner

KS. JÓZEF TISCHNER (1931−2000)

W TYM ROKU MIJA 15 LAT OD ŚMIERCI TEGO WYBITNEGO DUSZPASTERZA, FILOZOFA I PUBLICYSTY

 

Choć z dzisiejszej perspektywy może trudno w to uwierzyć, jego książki – nie najłatwiejsze przecież w lekturze – były w latach 90. ubiegłego wieku bestsellerami, a programy telewizyjne z jego udziałem gromadziły przed ekranami kilkumilionową publiczność. Na wykłady i spotkania autorskie Tischnera przychodziły tłumy, zapełniały się też kościoły, w których głosił homilie. Choć wzbudzał rozmaite emocje i nie wszystkim było w smak to, co pisał, był postacią wyrazistą, że nie sposób było jej zignorować. A przy tym – co może najważniejsze – był „chodząca nadzieją”, człowiekiem, który wnosił między ludzi dobrą aurę, mobilizował do działania, budował mosty.

 

Urodził się w 1931 roku w Starym Sączu, skąd wywodzi się rodzina jego ojca. Matka pochodziła z kolei z góralskiego rodu Chowańców. Tischnerowie jako nauczyciele zamieszkali w Łopusznej koło Nowego Targu, gdzie ojciec przyszłego filozofa został dyrektorem szkoły powszechnej. Mały Józek wychowywał się więc w dwóch światach – żył życiem wiejskiego dziecka, a zarazem był „Józkiem szkolnym”, pochodzącym z rodziny inteligenckiej. Do końca życia zachował szacunek dla tych dwóch światów, czasem z przekorą przeciwstawiając pierwszy z nich drugiemu. Tak m.in. narodziło się jego słynne powiedzenie, że w filozofii „tylko to cosi worce, co da sie przełożyć na góralski”.

Maturę zdał w 1949 roku w Nowym Targu. Przez rok – na prośbę rodziców – studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim prawo, a w 1950 przeniósł się na teologię, bo już przed maturą zdecydował, że zostanie księdzem. Studiował w seminarium krakowskim w trudnych dla Kościoła czasach. Po święceniach w 1955 roku kontynuował studia filozoficzne na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie, a następnie na UJ (pod kierunkiem Romana Ingardena). Obronił doktorat, napisał habilitację, został wykładowcą Papieskiego Wydziału Teologicznego w Krakowie (na bazie którego powstała później Papieska Akademia Teologiczna w Krakowie, obecny Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie). Specjalizował się w filozofii współczesnej, inspirując się m.in. twórczością Martina Heideggera, Gabriela Marcela i Emmanuela Levinasa. Z czasem stworzył własną koncepcję filozoficzną, którą nazwał „filozofią dramatu”.

Równolegle z działalnością naukową zajmował się duszpasterstwem. Jako duszpasterz inteligencji co niedzielę odprawiał mszę w kościele św. Anny w Krakowie. W latach 70. podjął się też odprawiania specjalnych mszy dla przedszkolaków w kościele św. Marka. Był kapelanem Związku Podhalan. Ceniony jako rekolekcjonista, stał się powszechnie rozpoznawaną osobą po publikacji w 1981 roku Etyki solidarności – zbioru szkiców, które opisywały etyczne konsekwencje Sierpnia `80 i powstania niezależnych związków zawodowych. Książka zdobyła popularność nie tylko w Polsce, ale doczekała się też przekładów na kilkanaście języków obcych.

Na początku lat 80. wspólnie z Krzysztofem Michalskim stworzył Instytut Nauk o Człowieku w Wiedniu. Dziełu temu patronował papież Jan Paweł II, ale miało ono charakter niezależnej placówki naukowej, stwarzającej platformę spotkania intelektualistom Wschodu i Zachodu. Instytut organizował co dwa lata kolokwia w letniej rezydencji papieskiej w Castel Gandolfo, dzięki czemu Jan Paweł II mógł osobiście poznać światową czołówkę intelektualną, m.in. Hansa-Georga Gadamera, Paula Ricoeura, Leszka Kołakowskiego i Charlesa Taylora.

W młodości pragnął być pisarzem, nic też dziwnego, że po zdobyciu tytułów naukowych Tischner coraz więcej publikował, współpracując przede wszystkim z „Tygodnikiem Powszechnym” i „Znakiem”. Jest autorem kilkudziesięciu książek. W jego dorobku są dzieła stricte filozoficzne (jak Filozofia dramatu i Spór o istnienie człowieka) i eseje popularyzujące filozoficzną problematykę (Świat ludzkiej nadziei); są zbiory artykułów na temat życia społecznego i Kościoła (Nieszczęsny dar wolności, Ksiądz na manowcach) i książki-rozmowy (Między panem a plebanem, Tischner czyta Katechizm, Przekonać Pana Boga); wreszcie są tam pozycje adresowane przede wszystkim do czytelników zainteresowanych tematyką religijną (Drogi i bezdroża miłosierdzia) i tom gawęd pisanych stylizowaną góralską gwarą, który do dziś pozostaje najpopularniejsza książka Tischnera (Historia filozofii po góralsku). Z tekstów, które Tischner pozostawił, wydano po śmierci kilkanaście nowych książek; ostatnio ukazał się jego Dziennik 1944−1949 prowadzony w latach licealnych.

W 1997 zachorował na raka krtani. Okres choroby był dlań okresem bardzo intensywnej pracy. Dużo pisał i publikował, planował jeszcze kolejne książki. Zmarł 28 czerwca 2000 roku. Spoczął w ukochanej Łopusznej.

W Polsce jest dziś 38 szkół noszących imię Józefa Tischnera, w tym jedna szkoła wyższa (większość skupiona jest w Stowarzyszeniu „Drogami Tischnera”). Od 15 lat odbywają się w Krakowie Dni Tischnerowskie, od dwunastu – Rekolekcje Tischnerowskie w Ludźmierzu, od dziesięciu – Wypominki Tischnerowskie w Łopusznej, od dziewięciu – Dni Księdza Józefa Tischnera w Starym Sączu. W Warszawie organizowane są Debaty Tischnerowskie zainicjowane przez filozofów Krzysztofa Michalskiego i Marcina Króla. W Krakowie działa Hospicjum dla Dzieci im. ks. Józefa Tischnera. Wreszcie – od piętnastu lat, przy okazji Dni Tischnerowskich, wręczana jest Nagroda Znaku i Hestii im. ks. Józefa Tischnera.

Inicjatyw, którym patronuje ks. Tischner, jest wiele. Jego sympatycy mówią, że to jego pomnik. Tischner żyje w ludziach, którzy działają zainspirowani jego myślą.

Więcej informacji o ks. Tischnerze i wspomnianych inicjatywach można znaleźć na stronie www.tischner.pl.